Quy Trình Sản Xuất Bột Gạo Theo Quy Mô Công Nghiệp

Bột gạo là nguyên liệu sản xuất ra rất nhiều món ăn quen thuộc của người Việt như: bánh cuốn, bún, phở, cháo dinh dưỡng, sữa gạo… Mặc dù được sử dụng rất phổ biến, nhưng không phải ai cũng biết bột gạo được làm ra như thế nào. Do vậy, trong bài viết này, bạn đọc hãy cùng Anpha Tech tìm hiểu chi tiết về quy trình sản xuất bột gạo từ những công đoạn đầu tiên đến khi đóng gói thành phẩm.  

Quy trình sản xuất bột gạo chi tiết từng bước

Quy trình sản xuất bột gạo có tất cả 8 bước, từ chuẩn bị nguyên liệu, ngâm gạo, xay nhuyễn, khuấy tinh bột, tách nước, chia bột, phơi sấy và đóng gói. Mỗi bước đều đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng bột gạo thành phẩm. Thông tin chi tiết từng bước, bạn có thể tham khảo ngay sau đây:

Bước 1: Lựa chọn và làm sạch gạo

Gạo dùng để sản xuất bột phải đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, hạt gạo trắng trẻo, không bị ẩm mốc, không sâu mọt và chưa qua xử lý hóa chất bảo quản. Gạo trước khi đem đi ngâm cần được sàng, rung và vo bằng nước khoảng 2 – 3 lần để loại bỏ bụi bẩn, đất, cát lẫn vào trong quá trình thu hoạch, phơi và xay lúa thành gạo.

Bước 2: Ngâm gạo

Bước ngâm gạo có tác dụng làm mềm hạt, lớp màng tế bào của gạo sẽ bị phá vỡ giúp tinh bột dễ dàng được giải phóng khi xay nhuyễn. Thời gian ngâm gạo thường kéo dài khoảng 1-2 tiếng ở nhiệt độ thường, riêng gạo lứt thời gian ngâm sẽ dài hơn.

Với quy mô sản xuất công nghiệp, gạo sẽ được ngâm trong bể có trang bị hệ thống tuần hoàn để dễ dàng điều chỉnh độ pH giúp kiểm soát vi sinh xâm nhập và mùi chua (thường xuất hiện khi ngâm gạo lâu trong nước).

Bước 3: Xay nhuyễn

Tiếp đến, gạo được vớt ra khỏi bể và xả lại bằng nước sạch, sau đó được cho vào thiết bị xay ướt chuyên dụng cùng với nước để xay thành hỗn hợp bột mịn ở dạng lỏng. Công đoạn này sẽ phá vỡ cấu trúc tế bào của hạt gạo và giải phóng tinh bột. Tỉ lệ gạo:nước thường là 1:1.

Bước 4: Khuấy tinh bột

Sau khi xay xong, hỗn hợp nước và bột gạo cần được khuấy liên tục để các phân tử tinh bột tách hoàn toàn khỏi phần xơ, giúp tăng tỉ lệ tinh bột thu được, đồng thời một số tạp chất lẫn trong gạo cũng nổi lên mặt nước, thuận tiện cho việc loại bỏ.

Bước 5: Tách nước

Bước tiếp theo là tiến hành tách nước để thu tinh bột. Đây là công đoạn quan trọng nhất trong quy trình sản xuất bột gạo, do đó cần được thực hiện cẩn thận, tỉ mỉ để không làm ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Có 2 phương pháp để tách bột gạo là phương pháp lắng và phương pháp ly tâm:

• Phương pháp lắng: Ưu điểm của phương pháp lắng bột gạo tự nhiên là chi phí thấp, tuy nhiên thời gian lắng khá lâu.
• Phương pháp ly tâm: Thời gian tách nước, cô đặc tinh bột diễn ra nhanh chóng, tuy nhiên yêu cầu về thiết bị và chi phí vận hành cao.

Đối với quy mô sản xuất công nghiệp, hầu hết các xưởng sản xuất đều ứng dụng phương pháp ly tâm để tối ưu thời gian sản xuất.

Bước 6: Chia bột ướt

Sau bước tách nước, bột gạo thu được sẽ có dạng nhão nên cần được chia nhỏ thành nhiều phần trước khi tiến hành sấy khô. Trong quy mô sản xuất công nghiệp, bước này được máy móc thực hiện tự động bằng phễu định lượng và băng tải rung.

Việc chia bột thành nhiều phần nhỏ trước khi sấy sẽ giúp quá trình sấy khô diễn ra thuận lợi, bột khô đồng đều. Bột gạo sau khi sấy xong có độ ẩm dưới 15% là đạt chuẩn.

Bước 7: Sấy khô bột gạo

Bột gạo sau khi chia xong được đưa vào máy sấy để bắt đầu sấy khô. Thông thường, mức nhiệt sử dụng để sấy bột gạo là từ 50 – 60°C, thời gian sấy từ 6–10 tiếng. Trong quá trình sấy khô bột gạo, cần thường xuyên kiểm tra nhiệt độ và thời gian sấy, tránh tình trạng sấy quá lâu hoặc nhiệt độ cao làm bột khô quá mức, bị ngả vàng và mất mùi thơm tự nhiên. Bột gạo sấy xong sẽ được để nguội hoàn toàn, sau đó sẽ đóng gói vào bao bì để bảo quản.

Bước 8: Đóng gói và bảo quản

Bột gạo đã nguội hoàn toàn sẽ được đóng gói vào bao bì và hút chân không kỹ lưỡng. Công đoạn này được thực hiện tự động bằng máy đóng gói dạng bột và máy hút chân không đóng gói gạo để đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm và kéo dài thời hạn sử dụng.

Bước cuối cùng trong quy trình sản xuất bột gạo là dán nhãn chứa đầy đủ thông tin sản phẩm hoặc in trực tiếp lên bao bì trước khi đưa vào kho để bảo quản hoặc phân phối đi tiêu thụ.

Ứng dụng của bột gạo trong thực phẩm và công nghiệp

Bột gạo là nguyên liệu để chế biến nhiều món ăn hấp dẫn, bên cạnh đó nó cũng được ứng dụng phổ biến trong ngành mỹ phẩm và công nghiệp.

• Trong ngành ẩm thực: Bột gạo dùng để làm bánh tráng, bánh cuốn, bánh xèo, bún, phở, bột ăn dặm, sữa gạo.
• Trong ngành mỹ phẩm: Bột gạo là một thành phần được dùng để sản xuất mặt nạ, xà phòng tự nhiên, sản phẩm tẩy tế bào chết.
• Trong ngành công nghiệp: Đối với ngành công nghiệp, bột gạo được dùng làm chất độn trong sản xuất giấy và vật liệu polymer phân hủy sinh học để giảm phụ thuộc vào nhựa tổng hợp.

Lời kết

Anpha Tech vừa chia sẻ đến bạn đọc các bước chi tiết trong quy trình sản xuất bột gạo từ chuẩn bị nguyên liệu, ngâm, xay, khuấy, tách nước, chia bột đến sấy và đóng gói thành phẩm. Mong rằng những thông tin trên sẽ có ích với bạn đọc.